Tuesday, 19 July 2016

ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామస్వామి ఆలయం.

   


   ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామస్వామి ఆలయం.



Vontimitta   Sri Kodandarama Swamy  TEMPLE .


   ऒंटिमिट्ट श्री कोदंडरामस्वामि आलयम् .

         


                   


                                                 ఉత్తర ద్వార గోపురం

                         ఒంటిమిట్ట  అతి ప్రసిద్దమైన పేరు.   ఆంధ్రమహాభాగవతాన్ని రచించిన మహాకవి బమ్మెర పోతన  ఒంటిమిట్ట నివాసి ఎప్పుడో చిన్నప్పుడు చదువుకున్న గుర్తు. ఒంటిమిట్ట సీతాలక్ష్మణ సమేత  శ్రీ కోదండరాముడు కొలువు తీరిన చోటు. కడప కు ఇరవై ఐదు కిలోమీటర్ల దూరం లో రాజంపేట కు సమీపం లో   ఈ ఆలయం ఉంది.
           
              చిన్నగుట్ట మీద నిర్మించిన రామాలయం ఇది.  ఈ ఒంటిమిట్ట నే ఏకశిలానగరమని కూడ పిలుస్తారు. ఈ ఆలయం 11 వ శతాబ్దానికే ప్రసిద్ధమైనట్టు శాసనాద్యాధారాలు కన్పిస్తున్నాయి. తొలుత చోళులు , అనంతర కాలం లో విజయనగర రాజులు ఈ స్వామి సేవలో తరించారు.
    
          



  
                                                 అనుబంధ మండపం

 ఆలయనిర్మాణం            ఈ ఆలయం మూడు దశలలో నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేసుకుంది. తొలి దశ లో గర్భాలయం, రెడవదశ లో ముఖమండపం , మలి దశ లో ప్రాకార , రాజగోపురాలు నిర్మించబడినట్లు పరిశోధకులు  భావిస్తున్నారు. ఆలయ మంతా విజయనగర శిల్ప శైలి మురిపించి కనువిందు చేస్తుంది. గర్భాలయ నిర్మాణం చోళ సంప్రదాయం లో నిర్మించబడినట్లు  చరిత్రకారులు చెపుతున్నారు.
                 
                   ఆలయ గాలిగోపురాలు , ముఖమండపం  భాగవత ,రామాయణ కధా కథన శిల్పాలతో చూపరులను కట్టిపడేస్తాయి. ఏదో శిల్పం ఉన్నదిలే అన్నట్టు కాకుండా ప్రతి శిల్పం లోను జీవకళ ఉట్టిపడతూ ఉండటం ఇక్కడ శిల్పాల్లో మనం గమనించవచ్చు.
                         
             


                      ముఖమండపం విజయనగర సంప్రదాయ రీతి లో రంగమండపం గా తీర్చిదిద్దబడింది. ఈ మండపం ముఫైరెండు   బలమైన స్థంభాలతో నిర్మించబడింది. ప్రతి స్థంభము  శిల్పకళా చిత్రితమై ముగ్ధ మోహనం గా కన్పిస్తాయి. మన అదృష్టమేమిటంటే ఇంత అందమైన శిల్పం ఇన్ని వందల సంవత్సరాల తరువాత కూడ చెక్కుచెదరకుండా , ముష్కరుల చేత పగల గొట్టబడకుండా ఉండటం నిజం గా  మెచ్చుకోదగ్గ విషయం. ఆ రామచంద్రుడే ఈ శిల్పాన్ని దుండగుల నుంచి కాపాడుకున్నాడని  స్థానికులు   చెపుతారు.
                 

                                                     రాజగోపురం


                   ఒక మహమ్మదీయ రాజు  ఈ ఆలయ గోపురం మీద నున్న  శిల్పాలను ధ్వంసం చేస్తుంటే శ్రీ రాముడు అతనికి కన్పించి , ఆ దుష్కృత్యం నుంచి అతన్ని  నివారించాడని ,  అనంతరం ఆ  నవాబు స్వామిని సేవించి మాన్యాలను సమర్పించాడని , అప్పటి నుండి ముస్లిం భక్తులు కూడ ప్రతి శుక్రవారం ఆలయానికి వచ్చి శ్రీ స్వామి వారి ని దర్శించుకుంటారని  ఇక్కడి భక్తులు చెపుతున్నారు.


           

             
                                 మఖమండపం లోని శిల్పాలు






                   ఆలయ చరిత్ర.          ఒంటడు మిట్టడు అనే ఇద్దరు భక్తులు ఈ గుడిని ఒక రాత్రి లో నిర్మించారని ఒక  ఐతిహ్యం. ఈ ఒంటడు , మిట్టడు అనే వాళ్లు బందిపోటు దొంగలని , వీరు ఎత్తుకొచ్చిన సొమ్మంతా ఈ కొండ మీద గుహల్లో దాచి పెట్టేవారని , అటువంటి వారికి రామయ్య కలలో కన్పించి   సద్బుద్ధి ని ప్రసాదించాడని , దానితో వారు రామభక్తులు గా మారి పోయి, ఈ ఆలయాన్ని కట్టించి అనంతర కాలంలో   శిలాకృతు లై   రామయ్య లో కలిసి పోయారని , అందువలన  వారిపేరు మీద ఈ ప్రాంతానికి ఒంటిమిట్ట అని పేరు వచ్చిందని ఒక గాథ  ప్రచారం లో ఉంది.
                           

                  శ్రీ రామచంద్రుని వనవాసకాలం లో  ఆంజనేయుడు శ్రీరాముని కలవక ముందు జాంబవంతుడు ఈ  స్వామిని ప్రతిష్టించాడని, అందువల్లనే ఇక్కడ గర్బగుడి లో సీతారామలక్ష్మణులతో పాటు ఆంజనేయుడు లేడని ఒక వాదన విన్పిస్తోంది.  కాని ఇది   సత్యసహనం గా లేదు.  ఎందుకంటే ఆంజనేయుడు శ్రీరాముని కలవక ముందు ,   జాంబవంతుడు రాముని కలిసిన దాఖలాలు లేవు. అప్పటికే అపహరించబడిన సీతమ్మ  ను ఒక్కసారి  కూడ చూడని  జాంబవంతుడు విగ్రహాలను ప్రతిష్టించడం కొంచెం విపరీతం గా అన్పిస్తోంది.
          



                                                   రాయల వారి ఎదుర్కోలు మండపం
           

                          అందుకే మరి కొందరు ఈ కథ ను కొంచెం గా మార్చి ద్వాపర యుగం లో జాంబవంతుడు ప్రతిష్టించాడని మరో గాథ చెపుతున్నారు.  మరి ఇక్కడ ఆంజనేయుడు ఏమైనట్లు.  అగు గాక. "వందే వాల్మీకి కోకిలమ్" అని  ఆ మహర్షి కి ఒక నమస్కారం చేసి ఈ చర్చ ను ఆపేద్దాం.

   ఆలయ ప్రత్యేకత                      ఈ ఆలయ ప్రత్యేకతలలో  ముఖ్యమైంది గర్భగుడి లో  సీతాలక్ష్మణ సమేత కోదండ రాముడు ఒకే శిలపై మలచబడి ఉంటారు.  అంటే ఒకే రాతి లో నిర్మించ బడ్డారు.అందువల్లనే ఈ ప్రాంతానికి ఏకశిల , ఒంటిమిట్ట అనే పేర్లు ప్రసిద్ధమైనాయి.
           
   

                                       సీతాలక్ష్మణ సమేత శ్రీ కోదండరాముడు.

  అంతేకాదు. సీతారామ లక్ష్మణు లతో పాటుగర్భాలయం లో ఆంజనేయుడు లేకపోవడం ఒక ప్రత్యేకత. ముకుళిత హస్తుడైన అంజనీ సూనుడు స్వామివారి గర్భాలయానికి ఎదురుగా ముఖమండపం లో నిర్మించబడిన ఉపాలయం లో దర్శనమిస్తున్నాడు.
               
              


                                                  ముఖమండపం లోని ఉపాలయం లో 
                                                             ఆంజనేయుడు




              ఈ  ఆలయానిక మూడు వైపులా మూడు గాలిగోపురాలు నిర్మించబడ్డాయి. తూర్పు , ఉత్తర ,దక్షిణ దిక్కులలో  అత్యున్నతంగా నిలిచిన ఈ రాజగోపురాలు యాత్రికులను  తమ శిఖర కలశాలనే చేతులతో ఆహ్వానిస్తున్నట్టు గా కన్పిస్తాయి.
                  
          

                                                              ధ్వజస్ధంభము
              
             తూర్పు రాజగోపురానికి ఎదురుగా వెలుపల  భవనాశి మాల ఓబయ్య మండపం కన్పిస్తుంది. ఓబయ్య రామభక్తుడు. శ్రీరామచంద్రుని మీద  కీర్తనలను రచించి , గానం చేసి , స్వామి అనుగ్రహాన్ని పొందిన పరమభక్తుడు.  అతని స్మృతి చిహ్నం గా నిర్మించబడిన మండపమది.  దీనినే ఉట్ల మండపం అని కూడ అంటారు. కుల, మతాలకు అతీతం గా  సేవలందుకున్న రామయ్య గా  ఒంటిమిట్ట రామయ్య ప్రకాశిస్తున్నాడు.భక్తులు గర్భాలయం వరకు వెళ్లి స్వామిని సేవించుకోవడం మొన్నమొన్నటి వరకు కొనసాగింది.
                           

                                    గాలిగోపుర చిత్రాల్లో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు
                      

             తూర్పు గాలిగోపురం ద్వారా మనం లోపలికి ప్రవేశించగానే కుడివైపు 1356 నాటి శాసనాలు ఒక మూడు కన్పిస్తాయి.  ప్రాకారం లోపల కల్యాణమండపం తో పాటు మరి రెండు మండపాలు కూడ మనకు కన్పిస్తాయి. వాటి లో ఒకటి రాయల వారి ఎదుర్కోలు మండపం గా చెప్పబడుతోంది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలం లో ఇక్కడ శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలు ఘనం గా జరిగేవట.      
             



   

             ఇక్కడ జరిగే శ్రీరామనవమి కళ్యాణం కూడ  ప్రత్యేకమే. దేశమంతా  సీతారాముల కళ్యాణాన్ని శ్రీరామనవమి రోజున జరుపుకుంటే ఇక్కడ మాత్రం నవమి వెళ్లిన పున్నమి నాటి రాత్రి ఆరుబయట ప్రత్యేకం గా నిర్మించిన  మండపం లో జరుగుతుంది.

            
                                 
                                    విశాలమైన ప్రదేశం లో పున్నమి కళ్యాణ మండపము
      

               దీనికీ ఒక గాథ ఉంది.  ఆనాడు త్రేతాయుగం లో  ముక్కోటి దేవతలు ముదమార చూస్తుండ గా రామయ్య పెండ్లి అంగరంగ వైభవంగా జరిగింది మిథిలానగరం లో.    ఆ పెండ్లి ని కనులారా చూడలేని చంద్రుడు ఆ అదృష్టాన్ని తనకు ఎలాగైనా ప్రసాదించమని శ్రీరామచంద్రుని వేడుకున్నాడట. అసలే  ఆపన్న శరణ్యుడు, శరణాగత వత్సలుడు, భక్తమందారుడు కాబట్టి రామయ్య చంద్రుని ప్రార్ధన కు కరిగిపోయి నవమి వెళ్ళిన పున్నమి నాడు ఆరు బయట పెండ్లి చేసుకుంటానని, అంతేకాకుండా  తన పేరు చివర్లో చంద్ర శబ్దాన్ని చేర్చుకుంటానని చంద్రుని ఓదార్చాడట. ఆనాటి  నుండి   శ్రీరాముడు శ్రీరామచంద్రుడయ్యాడు.  ఒంటిమిట్ట లో  నవమి కళ్యాణం పున్నమి కళ్యాణం గా మారింది.
                         


          ఈ ఆలయం లోనే ప్రాకారానికి ఆనుకొని ఉన్న   ఉపాలయం లో శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి ని కూడ మనం దర్శించ వచ్చు.             

      

                   
                                                             శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి


                      ఆంథ్రమహాభాగవతాన్ని రచించిన బమ్మెరపోతన  ఈ ఆలయ ప్రాంగణం లో కూర్చునే తన రచనా వ్యాసంగాన్ని కొనసాగించాడని చెపుతారు. పలికెడిది భాగవతమట, పలికించెడు వాడు రామభద్రుడటయని పోతన చెప్పుకున్న రామయ్య   ఈ కోదండరాముడే.    ఆ మహానుభావునికి కృతజ్ఞత గా   ఆయన విగ్రహం ఒకటి  ముఖమండపం లో మనకు దర్శనమిస్తుంది. ఆ మహాకవి కి శతకోటి వందనాలు.
                                 ఈ విగ్రహం ప్రక్కనే మనకు ఒక శాసనం కన్పిస్తుంది.  అది ఆంథ్రవాల్మీకి  గా మన్నన లందుకున్న మహాకవి , రామభక్తుడు, తెలుగు జాతి కి మందరము అనే పేరు తో రామాయణానికి తెలుగులో వ్యాఖ్యానమందించిన  మహానుభావుడు   శ్రీ వావిలికొలను సుబ్బారావు గారు వేయించిన శాసనమది.  ఈయననే వాసుదాసు అని భక్తి తో  పిలుచు కుంటున్నారు తెలుగు వారు.  ఈయన శాలివాహన శకం 1753 లో వేయించిన శాసనమిది. అంటే  క్రీ.శ  1831. ప్రమోదనామ సంవత్సరం చైత్రశుద్ధచతుర్దశి నాడు వ్రాయించిన శాసనమిది.
                   


                నూటఎనిమిది మార్లు వాల్మీకి రామాయణ పారాయణమును పూర్తిచేసి , తాను వ్రాయబోయే మందరమను రామాయణ తెలుగు  వ్యాఖ్యానానికి పూర్వాంగము గా హరిద్వారు మొదలుకొని  సింధూ బ్రహ్మపుత్ర పర్యంతము గల అయిదవందల దివ్య తీర్థములతో కోదండరామునకు  సహస్ర ఘటాభి షేకము చేసి, మిత్రులతోడ్పాటు తో కనకరత్న కిరీటములను సమర్పించి, శ్రీరామ పట్టాభిషేక మహా యజ్ఞమును ఏభైవేలమంది సమక్షం లో జరిపించినట్లు వేయించిన  శాసనమిది.
                    
   ఒంటిమిట్ట కు సమీపం లోనే కొండమీద వాసుదాసు ఆశ్రమం ఉంది.
      
                     సంకీర్తనాచార్య శ్రీ అన్నమాచార్య సైతం ఈ కోదండరాముని దర్శించి , తన కీర్తనలతో స్వామిని సేవించినట్లు చెప్పబడుతోంది.
                    
              1652 లో ఫ్రెంచి యాత్రికుడు జీన్-బాప్టిస్టు అనే ఆయన  ఈ  ఆలయాన్ని సందర్శించి, ఈ ఆలయ శిల్ప సంపదను , ఎత్తైన గాలి గోపురాలను ప్రశంసించాడు. భారత దేశం లోని అందమైన ఆలయాలలో ఒకటి గా దీనిని వర్ణించాడు.

                     

           శ్రీ రామచంద్రుని ఆలయాలలో  ఒక ప్రత్యేకత ను సంతరించుకున్న ఆలయమిది.




**************************************************

Friday, 29 August 2014

కొండవీడు సింగనసానిపేట శ్రీ నవనీత బాలకృష్ణ స్వామి ఆలయం



  

  Kondaveed Sri Navaneeta Balakrishnaswamy Aalayam.



  कॊंडवीडु सिंगनसानिपेट श्री नवनीतबालकृष्णस्वामि आलयम्.

                           
                                   కొండవీడు  సింగనసాని పేట

                    శ్రీ నవనీత బాలకృష్ణస్వామి ఆలయం.
                           

                                    భారతదేశం లోనే అపూర్వము ,అపురూపమునైన శ్రీ బాలకృష్ణస్వామి అర్చావతారమూర్తి గా కొలువు దీరిన  దివ్యాలయం శ్రీ గోపీనాథ స్వామి ఆలయం .ఇది గుంటూరు జిల్లా  కొండవీడు లోని సింగనసాని పేట లో విరాజిల్లుతోంది. ఇచ్చట మూలవిరాట్టు బాలకృష్ణుడు. దీన్నే నవనీత బాలకష్ణ దేవాలయం గా పిలుస్తున్నారు.  ఈ విగ్రహం శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలం నుండి అనేక ఆటుపోట్లను ఎదుర్కొని ఇక్కడికి  చేరుకొందని చరిత్ర చెపుతోంది. ఏ తద్విశిష్ట విలక్షణ లక్షణాంకితమూర్తి మరెచ్చటా లేదనేది తద్విజ్ఞుల భావన.
  



                                       కొండవీడు కోట ప్రవేశాన్ని సూచిస్తున్న ఆధునిక నిర్మాణం

           
                            మూలవిరాట్టు ప్రత్యేకత.                 మైసూరు మహారాజ భవనమందు ఒక అడుగు బాలకృష్ణ విగ్రహమున్నట్లు చెప్పబడుతోంది కాని ఈ  గోపీనాథస్వామి సమున్నత విగ్రహము . సుమారు  2.5 అడుగుల ఎత్తు, 3 అడుగుల పొడవు కలిగి  కుడిచేతి లో వెన్నముద్ద , ఎడమచేతిలో వెన్నగిన్నెకుడికాలును  వెనుకకు చాపి , ఎడమ మోకాలును నేలకు ఆనించి   ఆలీఢ కుంచిత పాదముతో దోగాడుతున్న సుందర సుకుమార  మూర్తి ఈ స్వామి. మెడలో పులిగోరు , ముత్యాలహారాలు వ్రేలాడు విశాల వక్షస్థలము,  మొలకు మువ్వల మొలత్రాడు , ఒత్తైన పిరుదలతో చేతులకు మురుగులు, కాళ్ళకు కడియాలతో, దిశిమొలతో పారాడుచున్న ఏడాది లోపు పండంటి మగ బిడ్డ మన కళ్ళముందు ప్రత్యక్షమై మనలను మై మరపింప చేస్తాడు. పాలుగారు నున్నని చెక్కిళ్ళు , కొనదేరిన గడ్డము , కోటేరు లాంటి ముక్కు , విశాలమైన నేత్రాలతో . అందంగా వంగిన ధనురాకార కనుబొమ్మలతో , నుదటిన కస్తూరి తిలకం తో  , ఉంగరాల జుట్టుతో    సమస్త లోకాలను తన బొజ్జ లో నింపుకొని  అమాయకం గా చూస్తున్న  ఈ నందాంగనా ఢింభకుని చూడటానికి నిజంగా రెండు కళ్లు చాలవు. వేయికళ్లున్న ఇంద్రుడు కూడ ఈ సౌందర్యథాముని తనివి తీరా చూడలేడేమో అనిపించేటంతటి అద్భుత సౌందర్యం ఈ నవనీత బాలకృష్ణునిది. ఇరుభుజాలపై  శంఖచక్రాలు , బ్రహ్మసూత్రము  , శిరస్సు పై అథోముఖ పద్మము తో దిగంబరం గా దర్శన మిచ్చే  ఇంతటి అందమైన రూపాన్ని శిలపై చెక్కడమనేది సాథ్యమేనా అనిపిస్తుంది.
                


                                       శ్రీ  నవనీత బాలకృష్ణ స్వామి దివ్యమంగళ విగ్రహం

                   
                      చారిత్రక ప్రాధాన్యం  :---          సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడైన శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు ఈ విగ్రహావిర్భావానికి మూలకారకుడుగా కొనియాడ బడుతున్నాడు. విజయనగర సామ్రాజ్యాధీశుడైన ఆ తెలుగురాయలు ఒకనాడు తన భువనవిజయ సభ లో సాహిత్యగోష్ఠి లో నుండగా ఒక కవి సందర్భవశంగా ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని  పఠించాడు.

బాలాయ నీలవపుషే నవకింకిణీ
జాలాభిరామ జఘనాయ ! దిగంబరాయ!
శార్దూల దివ్య నఖభూషణ భూషితాయ!
నందాత్మజాయ! నవనీతముషే ! నమస్తే !!             
         
         నీలమేఘ శ్యాముడై, దిశిమొలతో నడుము చుట్టు మొలనూలుతో  , మెడలో పులిగోరు తో అలంకరించబడి వెన్నను తినుచున్న నందాంగనాతనూజుడైన బాలకృష్ణునకు నమస్కరించుచున్నాను . అని ఆ కవి  వర్ణించిన బాలకృష్ణుని  సుందరరూపము శ్రీకృష్ణరాయల వారి మనోఫలకముపై బలంగా ముద్రించబడింది.  ఆ రాత్రి అదే ధ్యాస లో నిద్రించిన శ్రీ రాయల వారికి ఆ బాలకృష్ణమూర్తియే స్వప్నం లో సాక్షాత్కరించాడు.

                        ఆ సుందర సుకుమార ముగ్థమోహనమూర్తిని కనులార గాంచిన  శ్రీకృష్ణ రాయలవారి ఆనందానికి అవథులు లేవు. అసలే శ్రీ వైష్ణవుడు. అందునా  శ్రీకృష్ణ నామథేయుడు . ఇంకేముంది. తెల్లవారుతూనే శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఆస్థాన శిల్పులను రప్పించి ,శ్రీ బాలకృష్ణుని దివ్యరూపాన్ని వారికి  వివరించి ,అటువంటి మూర్తిని  ఆగమ శిల్పశాస్త్ర సమ్మతంగా నిర్మించవలసినదిగా ఆజ్ఞాపించాడు.

               శ్రీ రాయల వారి ఆజ్ఞను శిరసావహించిన శిల్పులు శిలాన్వేషణ కై బయలుదేరి అనేక పర్వతాలలో వెదుకుతూ ఉదయగిరి ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ శిలాన్వేషణ లో నున్న ఆ ఆస్థాన శిల్పులకు  స్వయంవ్వక్తమయిన నవనీతబాలకృష్ణుని విగ్రహం  దృశ్యమానమైంది.  ఆశ్చర్యం తో పాటు అమితానందాన్ని పొందిన శిల్పులు  రాయలవారికి ఆ విగ్రహలభ్యతను గూర్చి తెలియజేయడం ,  ఆ మహారాజు స్వయంగా పర్వత ప్రాంతానికి వెళ్లి , స్వయంవ్యక్త బాలకృష్ణుని దివ్యవిగ్రహాన్ని చూసి ముగ్థుడై , దాన్ని వెంటనే రాజధాని యైన హంపీ నగరానికి తరలించమని ఆజ్ఞాపించడం జరిగిపోయాయి.

                         ఇంతలో రాజకీయ పరిస్థితులు మారాయి. తూర్పు దిగ్విజయ యాత్ర కు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు బయలుదేరవలసి వచ్చింది. ఈ దిగ్విజయయాత్ర లో శ్రీ రాయలు అద్దంకి , కొండవీడు ,కొండపల్లి ,పొట్నూరు, వడ్డాది ని  జయించి కటకం వరకు తన జైత్రయాత్రను కొనసాగించి సార్వభౌముడయ్యాడు. తన విజయచిహ్నం గా పొట్నూరు వద్ద ఒక విజయ స్థంభాన్ని ,కొండవీడు వద్ద మరొక విజయస్థంభాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. ఇది అరవై అడుగుల ఎత్తు జయస్థంభము.

           కొండవీటి విజయానంతరం శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వేయించిన కొండవీటి జయస్థంభం       
                
                           ఈ జైత్రయాత్ర లో ఒక్క కొండవీటి గిరి దుర్గాన్ని జయించడానికి శ్రీ రాయలవారికి తిమ్మరుసు నేతృత్వం లోనే నాలుగు నెలల పై చిలుకు సమయం పట్టినట్టు చెప్పబడుతోంది .కొండవీడు విజయానంతరం వీరభద్రగజపతి ని బంధించి ,  కొండవీటి దుర్గానికి తిరుమల రాయలు ను దుర్గాధిపతి గా నియమించాడు.

                       



                                      కోట ఆంజనేయస్వామి
                         

                               దిగ్విజయానంతరం  రాజథానికి చేరుకున్న శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు ను నవనీత బాలకృష్ణుని  మధురజ్ఞాపకాలు మళ్లీ అల్లు కున్నాయి. స్వప్నసాక్షాత్కారము , తదనంతర పరిణామాలు  గుర్తు కొచ్చి, ఆ స్వామి అనుగ్రహం వలననే తన జైత్రయాత్ర దిగ్విజయమైందని భావించి ,  ఆ గోపీనాథుని కొండవీడు లో ప్రతిష్ఠించాలని సంకల్పించాడు. ఆ విషయాన్ని కొండవీడు దుర్గాధిపతియైన తిరుమలరాయలకు వర్తమానం పంపాడు.

              


                                       తిరుమల రాయల శాసనము
                    

                                      శ్రీకృష్ణరాయల వారి ఆజ్ఞానుసారం తిరుమలరాయలు కొండవీడు నందు  శ్రీకృష్ణదేవరాయలు స్థాపించిన కొండవీడు జయస్తంభానికి పడమర గా. ఇంతకు ముందు రెడ్డిరాజులు నిర్మించిన శివాలయానికి ఉత్తరంగా విజయనగర శిల్పకళారీతులు ఉట్టిపడేటట్లు గా శ్రీ గోపీనాథస్వామి ఆలయాన్ని నిర్మింపజేసి , నవనీత బాలకృష్ణుని ప్రతిష్ఠించాడు. ఆనాడు శ్రీ తిరుమల రాయలు వేయించిన దాన శాసనం మరి కొన్ని శాసనాలతో కలిసి  ఈ ఆలయ ఉత్తర ద్వారానికి ఇరువైపుల నేటికీ దర్శనమిస్తోంది.

    

                             ఉత్తర ద్వారం వద్ద నున్న   రెండవ శాసనం

                               

               చీకటి రోజులు  :------         శ్రీకృష్ణదేవరాయల అనంతరం విజయనగర సామ్రాజ్యం బలహీనమైంది.  అదను కోసం కాసుక్కూర్చున్న శతృరాజులు కొండవీడును  ముట్టడించారు.. గోల్కొండ నవాబు మల్కిబరాం చేతుల్లోకి కొండవీడు వెళ్లిపోతోందని గ్రహించిన ఆలయ సేవకులు , భక్తులు శ్రీ గోపీనాథస్వామి మూలమూర్తిని , ఉత్సవిగ్రహాలను ఆ గుడి నుండి తొలగించి భూమి లో భద్రపరచి  తమ వంతు బాథ్యత ను  దైవకార్యం గా  పూర్తిచేశారు..   

    
                               
                                                                 ఉత్తరం వైపు ఆలయదృశ్యం

               కాలం మారింది :----                ముస్లిం పాలన ముగిసింది. ఈస్టిండియా  పాలన ప్రారంభమై , క్రమంగా జమీందారీ పాలన కు దారితీసింది. ఈ కొండవీడు ప్రాంతం  చిలకలూరిపేట జమీందారుల ఏలుబడిలోకి వెళ్ళింది. జమీందారుల ఏలుబడి లో  కొండవీడు తన పూర్వప్రాభవాన్ని కోల్పోయి ,చిన్న చిన్నగ్రామాలుగా విడిపోయింది. ఇప్పుడు గోపీనాథ శిథిలాలయమున్న ఈ ప్రాంతాన్ని కోట గ్రామం గా పిలుస్తున్నారు. ఈ ఆలయం చుట్టూ ఉన్నభూములు వ్యవసాయభూములు గా మారిపోయాయి.

                                      దక్షిణం వైపు ఆలయ శిల్పం
              
                       షుమారు రెండు శతాబ్దాలకు పూర్వం ఒక రైతు ఈ ఆలయప్రాంతంలో  పొలం పని చేసుకుంటూ నీట్ కాలువలను త్రవ్వుతుంటే అతని భాగ్య ఫలంగా శ్రీ నవనీత బాలకృష్ణుడు , ఉత్సవిగ్రహాలు బయటపడ్డాయి..  ఆ విషయం వెంటనే చిలకలూరిపేట జమీందారులకు  తెలియ చేయబడింది.

       

              
                                       శ్రీ గోపీనాథస్వామి శిథిలాలయం ,కొండవీడు.
                            

                 

                       శ్రీ గోపీనాథస్వామి ఆలయ ముందు భాగం

                    అప్పటి చిలకలూరిపేట జమీందారుగారైన శ్రీ రాజా మానూరు వేంకట కృష్ణరాయణం గారు స్వయంగా కోట గ్రామానికి వచ్చి , ఆ విగ్రహాలను వెలికి తీయించి వాని సౌందర్యానికి ముగ్థులై , వానిని తీసుకెళ్ళి తమ రాజథాని యైన చిలకలూరి పేట లో ఆలయాన్ని నిర్మించి, అక్కడ  ప్రతిష్టించాలని సంకల్పించుకున్నారు. చెక్కపని వారిని పిలిపించి విగ్రహాలను తరలించడానికి బండిని తయారు చేయించి చిలకలూరిపేట బయలుదేర తీశారు.



                                  ప్రవేశించడానికి కూడ వీలులేనంత గా శిథిలమైన నృసింహాలయం

              సింగనసాని పేట :-----         కాని దైవ నిర్ణయం వేరుగా ఉంది. శ్రీ నవనీత బాలకృష్ణుని ఎక్కించుకున్న  ఆ బండి ఒక కిలోమీటరు మాత్రం ప్రయాణించి , సింగనసానిపేట చేరగానే బండి ఇరుసు విరిగి పోయింది.( ఈ సింగనసాని పేట రెడ్డిరాజుల ఆస్థానం లోని మామిడి సింగన, మంత్రి గా ఉన్న మరొక సింగన లలో ఎవరో ఒకరి పేరున ఏర్పడి ఉండవచ్చునని భావించబడుతోంది . ఆ సింగనసాని పేట కాలక్రమంగా సింగిస్కాన్పేట అయి , ఇప్పుడు 
చంఘిజ్ఖాన్ పేట గా పిలవబడుతోంది.)

                     బండిని అనుసరించి వస్తున్న జమీందారు గారు ఈ జరిగిన ఆటంకానికి విచారించి  , వెంటనే బండిని బాగుచేయవలసిందిగా వడ్రంగులను ఆజ్ఞాపించి , గ్రామస్తులు ఇచ్చిన ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించి , కొంతసేపు సింగిస్కాన్పేట లోనే విశ్రమించారు. కలత నిద్ర లోకి జారుకున్న జమీందారు వారికి  బాలకృష్ణస్వామి స్వప్నం లో సాక్షాత్కరించి తనను ఇక్కడ నుండి తరలించవద్దని ఆజ్ఞాపించాడట. అందుకు ప్రత్యమ్నాయంగా చిలకలూరిపేటలోని జమీందారుగారి తోటలో పున్నాగచెట్టు క్రింద ఉన్న మట్టిదిబ్బ ను తవ్విస్తే శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి  విగ్రహం లభిస్తుందని ,దానిని చిలుకలూరిపేట లో ప్రతిష్ఠించుకొమ్మని ఆదేశించారట శ్రీ బాలకృష్ణ స్వామి .

                                  

                
                     సింగనసాని పేట శ్రీ బాలకృష్ణస్వామి ఆలయం

                            శ్రీ వారి ఆదేశానుసారం  చిలకలూరిపేట జమీందారుగారైన శ్రీ రాజా మానూరు వెంకటకృష్ణ రాయణిం బహద్దూరు గారు, వారి సోదరులు చిన్న కృష్ణమ్మా రావు గారు సంప్రదించుకొని ఆనాటికే సింగనసానిపేట లో నున్న శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించి , ఆ ఆలయం లోనే శ్రీ నవనీతబాలకృష్ణుని ప్రతిష్ఠించినట్లు  , ఆలయ నిర్వహణకు   500 ఎకరాల భూమిని సమర్పించినట్లు స్థలపురాణం వలన తెలుస్తోంది.

                          ఈ నవనీత బాల కృష్ణుని మొదట కలలో దర్శించి ,అనంతరం స్వయంవ్యక్త  విగ్రహాన్ని వీక్షించి , కొండవీడు లో ఆలయ నిర్మాణం చేయించి ప్రతిష్ఠింపచేసింది శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలు. శ్రీ స్వామిని పునర్దర్శించి , పున: ప్రతిష్ఠ చేసింది  శ్రీ రాజా మానూరు వెంకట కృష్ణరాయణం గారు. ఇక్కడ శ్రీ స్వామి  వారు ,  శ్రీ స్వామి సమారాధకులు   ఇద్దరు కృష్ణ నామథేయులే అవ్వడం యాదృచ్ఛికమేనా ?

           బాలకృష్ణ మూర్తి -  ఆగమశాస్త్రం  : ----               దేవాలయల్లోని ఏ అర్చామూర్తికైనా శిల్పం లోనే వస్త్రము ధరించినట్టు  మలచబడుతుంది. అది శాస్త్రము. కాని ఈ గోపీనాథస్వామి విగ్రహం మాత్రం దిగంబరం గా దర్శనమిస్తోంది. ఇది శాస్త్ర సమ్మతమా.? అనేది ధర్మ సందేహం.
        
                ఈ నవనీత గోపాలకృష్ణ స్వామి విగ్రహం స్వయంవ్యక్తం . అయినా  కూడ వైఖానసాగమ శ్రీ శాస్త్రం  లో చెప్పబడిన ప్రకారం  ఈ నవనీతకృష్ణుని రూపం  దర్శనమివ్వడం    చెప్పుకోదగిన విషయం.

                      భృగుమహర్షి విరచిత ఖిలాధికారం , ప్రకీర్ణాధికార గ్రంథాలలో బాలకృష్ణస్వామి అర్చావతారమూర్తిని  గురించి చేసిన వర్ణన ఈ నవనీత గోపీనాథస్వామి కి చక్కగా సరిపోతోంది. ప్రకీర్ణాధికారం లో  బాలగోపాల అర్చామూర్తి వర్ణన ఇలా ఉంది.


      వామే జానుం సమాకుంచ్య దీర్ఘమన్యం ప్రసారిత: !
      ఆకుంచితాన్య పాదేన చాసన స్థితి శోభినా !
       అన్యహస్తేన సంధార్య నవనీతమ్ నవం నవమ్ !!
            ఏవం కృష్ణం ప్రకుర్వీత బాలగోపాల విగ్రహం . !! “

                     ( నవనీత బాలకృష్ణమూర్తి ఉత్సవ మూర్తి. ఖిలాధికారం 19 -194 వ పేజి)
     
         పద్మపీఠో పరిగత మాకుంచ్యేకం పదం విభుమ్

        సంధార్య దక్షిణే హస్తే నవనీతం తథే తరత్ !!
        వామే పాదం సమాకుంచ్య చోత్తానీకృత్య దక్షిణమ్ !
        దక్షిణం చాభయహస్తం నవనీతయుతం తథా !!
        సాంబరం ప్రకుర్వీత విగతాంబర మేవ వా !
           ఏవం విధినా కుర్యాన్నవనీత విభుం  బుధ :  !!

                     ( దిగంబరమూర్తి –ప్రకీర్ణాధికారం 16/42- 45 )

                     ఆగమశాస్త్ర విషయాలను సమగ్రంగా  పరిశీలిస్తే  నవనీత బాలకృష్ణ స్వామి అర్చామూర్తి  శాస్త్ర పరిథి లోనే ఉందని  అర్థ మౌతోంది. నవనీత నాథుని రూపాన్ని  వస్త్ర సహితం గానైనా , వస్త్ర రహితం గానైనా నిర్మించవచ్చు నని చెప్పబడుతోంది. కాబట్టి దిశమొల తో నున్న బాలగోపాలరూపం కూడ అర్చాయోగ్యం గా  అంగీకరించబడింది.

      
గోపీనాథ ఆలయ శిల్పసంపద :------        ఆనాటి కొండవీడు నేడు కోట గ్రామం గా మారిపోయింది. ఈ గ్రామం లో  శ్రీ గోపీనాథస్వామి ఆలయం  శిథిలావస్థ లో ఉంది.  దీనిని చీకటి కోనేరు అని , కత్తుల బావి  అని స్థానికులు పిలుస్తున్నారు. కొందరైతే కస్తూర్భాయ్ ఆలయ మంటారు. ఏదైనా మిగిలిన ఈ ఆలయం లో శిల్పసంపద సందర్శకులకు  విలువైన సమాచారాన్నిస్తోంది.  శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వేయించిన కొండవీడు జయస్థంభానికి పడమర గా ఈ ఆలయం నిర్మించబడిందని ముందే చెప్పుకున్నాం.

                     



గర్భాలయం  ఉత్తరం వైపు గోడ పై కాళీయమర్దనుడు





                        గర్భాలయం లో ఉత్తరం వైపు గోడపై కన్పించే బుద్దభగవానుడు
                      

                          ఈ   ఆలయం పూర్తి గా విజయనగర శిల్పరీతి లో నిర్మించ బడింది.  విశాలమైన ముఖమండపము . దానిని ఆనుకొని రంగమండపము ,  అంత్రాలయము , గర్భాలయం మనకు కన్పిస్తాయి.  కాని ఇవన్నీ కూలి పోవడానికి సిద్ధం గా ఉన్నాయి. గర్భాలయం ముష్కరులచేత  పూర్తి గా  తవ్వివేయబడింది. గబ్బిలాల వాసన తో ప్రవేశించడానికి కూడ వీలులేనంత చీకటిమయం గా ఉంది.  కాని శ్రమించి లోపలికి వెడితే  ,  గర్భాలయం ఉత్తరం గోడ మీద మధ్య లో బుద్ధభగవానుడు చిన్మయముద్ర లో దర్శనమిచ్చాడు. ఆయన కు తూర్పు గా ఈశాన్యం లో కాళీయ మర్దనుని దివ్యరూపం కన్పిస్తుంది. గర్భాలయం లో వాయవ్యం లో పడమర గోడ అందమైన నాగబంధం గోచరిస్తుంది. ఇవన్నీ సెల్ టార్చి తో గుర్తించి ,  కెమెరా ఫ్లాష్ తో తీసుకోవడం జరిగింది.

                                                        చెన్నకేశవుని కుడ్య శిల్పం





                                            వాయునందనుడు

                                   రంగమండపం ప్రవేశద్వారానికి కుడివైపు  గోపీనాథస్వామి  కుడ్యశిల్పాన్ని దర్శించవచ్చు.  ఈ మండపం లో ఈశాన్యభాగం లో గోడమీద శ్రీ రామచంద్రస్వామి .  దానికి కొంచెం దిగువగా   శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి , వీరికి కొంచెం దూరం లో ముకులిత హస్తుడై ఆంజనేయుడు కన్పిస్తారు.  అంత్రాలయం  గోడపైన చెన్నకేశవుని  చూడవచ్చు. ఆలయ పురోభాగం లో శిథిలమైన నంది , వినాయకుని విగ్రహాలు ,  బోర్లాపడి ఎవరో తెలియని ఒక అమ్మవారి విగ్రహం కన్పిస్తాయి. ఇవి  ఆనాడు రెడ్డి రాజులు నిర్మించారని చెప్పబడుతున్న శివాలయ అవశేషాలై ఉంటాయనిపిస్తోంది.  

           


                                        శ్రీ గోపీనాథస్వామి కుడ్యశిల్పం
                    

                                      రంగమండపం లో కొలువుదీరిన  శ్రీరాముడు ,  శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు 
                           

                                  ఛిద్రమైన వినాయక శిల్ఫం


                        సింగనసాని పేట ఆలయం :----           ఈ ఆలయానికి ఒక కిలోమీటరు దూరం లో  నవనీత బాలకృష్ణ ఆలయం ఉంది. ఇది మొదట వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం . దీని లోనే  చిలకలూరి పేట జమీందారు గారు శ్రీ స్వామి కోరిక మేరకు బాలకృష్ణస్వామిని ఇచ్చట ప్రతిష్ఠించారని చెప్పుకున్నాం.  ఇది  చిన్న ఆలయం. ఆలయానికి విమానం గాని, శిఖరం గాని లేవు. ముఖమండపం ,అంత్రాలయం ,గర్భాలయం ఉన్నాయి.  ఆలయం లో తూర్పుముఖం గా  నవనీత బాలకృష్ణ స్వామి ,   ఉత్తరం వైపు ఉపాలయం లో శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి , ఆయనకు అభిముఖం గా దక్షిణం వైపు ఉపాలయం లో శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీఅమ్మవారు కొలువు దీరి ఉంటారు.
                       
                           
                           


                                         ఆలయ ధ్వజస్ధంభం

                   


సీతారామలక్ష్మణులు   కుడ్యశిల్పం




                             మండపం లో కొలువుదీరిన  నీలవర్ణ హనుమంతుడు

                             
                        ఆలయానికి ఎదురు గా ఉన్న మండపం లో ఆంజనేయుడు ఉన్నాడు . అయితే ఈ ఆంజనేయుడు మాత్రం మిగతా ఆలయాల్లో  ఆంజనేయుని వలే  గంగసింధూరం కాకుండా ఒంటికి  నీలపురంగు పులుముకొని ఉండటం మనం గమనించవచ్చు. తన ప్రభువైన  నవనీత బాలకృష్ణుడు  నీలమేఘశ్యాముడు కాబట్టి తాను కూడ  ఆ రంగునే అలముకున్నాడేమో ననిపిస్తుంది. ఆలయప్రాగణం లో అక్కడక్కడ శిథిల శిల్పాలు కొన్ని కన్పిస్తాయి.


                       

ఈ ఆలయాన్ని గూర్చి తీసిన  లఘుచిత్రాన్ని youtube  ద్వారా ఇప్పుడు చూడవచ్చు.






                        
                




                      సింగన సానిపేట ఆలయ ప్రాంగణం లోని కొన్ని శిథిల శిల్పాలు

                       సాధారణ రోజుల్లో కంటే కృష్ణాష్టమి రోజున  ఈ ఆలయానికి భక్తుల తాకిడి ఎక్కువగా ఉంటుందని ఈ క్షేత్ర స్థలపురాణాన్ని సంకలనం చేసి , ముద్రించిన  శ్రీ స్వామి వారి ఆనువంశిక అర్చకస్వాములు  డా. పరుచూరు వెంకట నరసింహాచార్యులు గారు చెప్పారు.
     
                         

                           ఆలయ ప్రాగణం లో వినాయకుడు.

                     కోట గ్రామం లోనే ఇస్కాన్ సంస్థ నిర్వహణ లో రూపుదిద్దుకుంటన్న   శ్రీకృష్ణ మందిర సముదాయం మనకు కన్పిస్తుంది.  ఇవిగో ఆ దృశ్యాలు.




         
video



                          ఇప్పడు   ఈ ప్రదేశం లో స్వర్ణాలయ నిర్మాణానికి ఇస్కాన్ ప్రయత్నిస్తున్నట్లు గా వార్తలొస్తున్నాయి. ఆ నవనీత కృష్ణుని అనుగ్రహం అందరియెడల ఉండాలని కోరుకుందాం.



**********  బాలం ముకుందం మనసా స్మరామి*****************************